ਤਾਜਾ ਖਬਰਾਂ
ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਫੌਜੀ ਤਣਾਅ ਹੁਣ ਬੇਹੱਦ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਮੋੜ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ 6ਵੇਂ ਦਿਨ ਈਰਾਨ ਦੇ ਕਈ ਰਣਨੀਤਕ ਫੌਜੀ ਠਿਕਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਭਿਆਨਕ ਏਅਰ ਸਟ੍ਰਾਇਕ (Air Strikes) ਕੀਤੀ। ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਹੋਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਾਜ਼ਾ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਓਮਾਨ ਦੀ ਖਾੜੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਈਰਾਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ 'ਚਾਬਹਾਰ ਬੰਦਰਗਾਹ' (Chabahar Port) ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਅਮਰੀਕੀ ਬੰਬਾਰੀ ਕਾਰਨ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦਾ ਮੁੱਖ ਨਿਗਰਾਨੀ ਟਾਵਰ (Monitoring Tower) ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢਹਿ-ਢੇਰੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਖੇਤਰੀ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਚਾਬਹਾਰ ਬੰਦਰਗਾਹ ਨੂੰ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਸਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਹਮਲੇ ਦੇ ਗਲੋਬਲ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਣਗੇ।
ਇਸ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਰੱਖਿਆ ਸਕੱਤਰ ਪੀਟ ਹੇਗਸੇਥ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਚਾਬਹਾਰ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦੇ ਤਬਾਹ ਹੋਏ ਨਿਗਰਾਨੀ ਟਾਵਰ ਦੀ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ।
ਵਾਇਰਲ ਹੋਈਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ: ਰੱਖਿਆ ਸਕੱਤਰ ਵੱਲੋਂ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇੰਟਰਨੈੱਟ 'ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਇਰਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।
ਈਰਾਨ ਦਾ ਪੱਖ: ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਈਰਾਨੀ ਸਰਕਾਰੀ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਬੰਦਰਗਾਹ 'ਤੇ ਤੀਜੇ ਦੌਰ ਦੇ ਹਵਾਈ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਤਾਂ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿਗਰਾਨੀ ਟਾਵਰ ਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢਹਿ ਜਾਣ ਬਾਰੇ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਚਾਬਹਾਰ ਬੰਦਰਗਾਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ 'ਤੇ ਰਹੀ ਹੈ।
ਈਰਾਨ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਸਿਸਤਾਨ-ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਚਾਬਹਾਰ ਬੰਦਰਗਾਹ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਰਣਨੀਤਕ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ (Strait of Hormuz) ਦੇ ਬਾਹਰ ਸਥਿਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਯੁੱਧ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਰਹੱਦ ਜਾਂ ਜ਼ਮੀਨੀ ਰਸਤੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਿੱਧਾ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਵਪਾਰਕ ਪਹੁੰਚ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਸ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਦਾ ਭਾਰੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਹ ਬੰਦਰਗਾਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਈਰਾਨ ਦੇ ਊਰਜਾ ਨਿਰਯਾਤ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ, ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ, ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ ਵਰਗੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਓਂ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ ਘਿਰੇ (Landlocked) ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰੂਸ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉੱਤਰ-ਦੱਖਣੀ ਆਵਾਜਾਈ ਕੋਰੀਡੋਰ (INSTC) ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚਾਬਹਾਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਹੈ। ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ, ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਚਾਬਹਾਰ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਲ 2024 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਨੇ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ ਬੇਹਸ਼ਤੀ ਟਰਮੀਨਲ ਨੂੰ ਅਗਲੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਚਲਾਉਣ ਅਤੇ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੇ ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ 'ਤੇ ਮੋਹਰ ਲਗਾਈ ਸੀ।
ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਚਾਬਹਾਰ ਬੰਦਰਗਾਹ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਗਈ ਹੈ। ਰਣਨੀਤਕ ਮਾਹਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਬੰਦਰਗਾਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਈਰਾਨ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੇਠ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਦੀ ਮੁੱਖ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਬੰਬਾਰੀ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਉੱਥੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਮਹਿੰਗੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਅਤੇ ਟਰਮੀਨਲਾਂ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਨੁਕਸਾਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਵਪਾਰਕ ਸੁਪਨਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫਿਲਹਾਲ, ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲਾ ਇਸ ਪੂਰੀ ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਹਮਲੇ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ, ਰੂਸ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਸਾਂਝਾ ਕੂਟਨੀਤਕ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Get all latest content delivered to your email a few times a month.
